AZBEST

Azbest cichy zabójca

Azbest cichy zabójca

Jest niezwykłym minerałem, który ze względu na swoje unikalne właściwości stosowany był w wielu technologiach, najczęściej w budownictwie ale także do wyrobów użytku powszechnego. Jest materiałem ogniotrwałym, odpornym na działanie chemikaliów, termoizolacyjnym, dźwiękochłonnym i  wytrzymałym.  Największą ilość azbestu, ponad 80% , głównie chryzotylu, zużywany był do produkcji azbestowo-cementowych wyrobów budowlanych .Wyroby te są lekkie, wytrzymałe i odporne na działanie warunków atmosferycznych. W latach 60-tych zastąpiły pokrycia dachowe i płyty elewacyjne. Produkcja płyt rozpoczęła się w 1907 i trwała do 1998 roku. Największe zakłady produkcyjne były w Lublinie, Ogrodzieńcu ,Szczucine i Wierzbinie.  Polska nie posiada złóż nadających się do eksploatacji przemysłowych. Na teren Polski wwieziono łącznie ok. 2 mln ton azbestu, głównie z byłego Związku Radzieckiego. Płyty cementowo-azbestowe możemy spotkać w całej Polsce, szczególnie w części centralnej i południowej.

Jego rakotwórczość została udokumentowana i powszechnie uznana w latach 80-tych ubiegłego wieku. W ostatnich latach azbest był przyczyną ponad 100 tyś zgonów rocznie. W 2009 w 52 krajach wprowadzono ograniczony lub całkowity zakaz produkcji wyrobów  azbestowych . W krajach UE zakaz ten obowiązuje od 1 stycznia 2005 roku. Polska prawnie zalicza azbest do pierwszej kategorii substancji rakotwórczych dla człowieka. W 1997 weszła ustawa o zakazie stosowania wyrobów azbestowych. Zapobiegło to dalszemu stosowaniu i gromadzeniu wyrobów zawierających azbest. Ale powstał problem obecności ogromnych ilości tego minerału, który ulegając degradacji stanowi źródło ciągłej emisji włókien do powietrza. A te są praktycznie niezniszczalne i utrzymują się w środowisku przez czas nieokreślony a ich gromadzenie przyczynia się do nowotworów złośliwych. Rejonami szczególnie zagrożonymi są obszary byłych zakładów przetwórstwa azbestu, tereny na których zbudowana została duża ilość materiałów azbestowo-cementowych, dzikie wysypiska odpadów oraz obszary na których wykorzystano odpady do celów gospodarczych.

Pył azbestowy ze względu na właściwości pylicowo-rakotwórcze jest uważany za jeden z najgroźniejszych pyłów dla zdrowia. Skutki jego wdychania mogą nie ujawniać się natychmiast lecz po wielu latach. Do najczęstszych chorób wywołanych azbestem należą: pylica azbestowa, choroby opłucnej, nowotwory złośliwe, czy też przewlekłe zapalenie oskrzeli.

W Polsce jest realizowany program 30 letni na eliminacje azbestu. Jest  przeprowadzany  zgodnie z obowiązującymi przepisami , w sposób nie zagrażający zdrowiu osób wykonujących tą prace, otoczeniu i mieszkańców. Program ten jest koordynowany przez Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej  przy współpracy instytucji i organów państwowych oraz samorządowych. Azbest ma być usunięty do 2032 roku. Oszacowano, że do zdeponowania na składowiskach w latach 2003-2032 będzie 15 mln odpadów. Środki z FOŚ i GW kierowane są do mieszkańców którzy maja dachy z azbestu chcą usunąć. Dofinansowanie obejmuje rozebranie, przetransportowanie i składowanie tych płyt. W programie uczestniczą wojewódzkie fundusze z Warszawy, Lublina, Szczecina, Torunia, Wrocławia, Zielonej Góry, Gdańska, Białegostoku, Kielc, Łodzi, Olsztyna, Poznania, Rzeszowa, Katowic i Opola. Na realizację programu do 2017 roku zaplanowano środki w wysokości 92 milionów złotych.